Bu sorular neyi ölçer?
Tablo ve grafik soruları işlem bilgisinden çok dikkat ve okuma ölçer. Çoğu hata, hesap yanlışından değil grafiğin yanlış okunmasından çıkar.
Okuma sırası
- Önce soruyu oku, sonra grafiğe bak; neyi aradığını bilerek okursun.
- Başlığı ve birimleri kontrol et: bin kişi mi, yüzde mi, ton mu?
- Eksenin sıfırdan başlayıp başlamadığına bak; başlamıyorsa çubuk boyları yanıltır.
- Lejantta hangi rengin neyi gösterdiğini doğrula.
Grafik türleri
- Sütun grafiği: Kategorileri karşılaştırmak için.
- Çizgi grafiği: Zaman içindeki değişimi göstermek için.
- Daire grafiği: Bir bütünün parçalarını göstermek için. Tam daire 360°'dir.
Örnek (daire grafiği): Toplam 900 kişilik bir grupta bir dilim 120° ise oranı 120 / 360 = 1/3, kişi sayısı 300.
Yüzde değişim
Değişim yüzdesi = (yeni değer − eski değer) / eski değer · 100
- 40'tan 50'ye çıkış: (50 − 40) / 40 = %25 artış.
- 50'den 40'a iniş: (40 − 50) / 50 = %20 azalış.
Aynı fark, artışta ve azalışta farklı yüzdelere karşılık gelir; çünkü bölen her zaman eski değerdir.
Merkezî eğilim ölçüleri
2, 3, 3, 7, 10 veri grubu için:
- Aritmetik ortalama: 25 / 5 = 5
- Medyan (ortanca): Sıralı dizide ortadaki değer: 3
- Mod (tepe değer): En çok tekrar eden değer: 3
Sık yapılan hatalar
- Yüzde değişimde yeni değere bölmek.
- Daire grafiğinde dereceyi doğrudan yüzde sanmak: 90° = %25'tir, %90 değil.
- Birimleri gözden kaçırmak (bin ton yerine ton).