Tarihte ben kimim?

Padişahlar, komutanlar, bilim ve sanat insanları. İpuçlarını oku, kim olduğumu bul. Ne kadar az ipucuyla bilirsen o kadar çok puan alırsın. Takıldığın isimler için sayfanın altında 67 kişilik tarih rehberi var.

Ben kimim?

Sana bir tarihî kişinin ipuçlarını vereceğim. Ne kadar az ipucuyla bilirsen o kadar çok puan alırsın: ilk ipucuyla 100, dördüncüyle 25 puan. Bir turda 10 kişi çıkar.

Ben Kimim? sıralaması

🥇kpssci28 doğru2800
🥈kadocez27 doğru2700
🥉doru17 doğru1700
4.sinem_113 doğru1300
5.borlulu9 doğru900
6.kado348 doğru800
7.irem7 doğru700
8.htce_kara7 doğru700

Sıralamada her oyuncunun en yüksek puanı gösterilir. Puanın kaydedilmesi için giriş yapmış olman gerekir.

Tarih neden isimler üzerinden çalışılmalı?

KPSS Tarih sorularının önemli bölümü bir kişiyle bir olayı eşleştirmeyi ister: Nizam-ı Cedid'i kim kurdu, Siyasetname'yi kim yazdı, Gümrü Antlaşması'nı kim imzaladı. Tarihi olaylar zinciri olarak çalışmak gerekir ama bu zincirin düğüm noktaları kişilerdir.

Bir padişahı yalnızca tahta çıkış yılıyla hatırlamak zordur. Buna karşılık "gemileri karadan yürüten", "yeniçeriliği kaldıran" ya da "halifeliği getiren" gibi ayırt edici bir eylemle hatırlamak çok daha kalıcıdır. Bu oyun tam olarak bu bağı kurmak için tasarlandı.

İpucu mekaniği neden puan düşürüyor?

İlk ipuçları bilerek zordur; genellikle dönemin ayrıntısına dair bir bilgi verir. Son ipucu ise neredeyse cevabı söyler. Puanın ipucu sayısına göre düşmesi, önce zorlanmanı ve hafızanı yoklamanı teşvik eder.

Öğrenme araştırmalarında bu etki iyi bilinir: bir bilgiyi hatırlamaya çalışıp zorlanmak, aynı bilgiyi okumaktan daha güçlü bir iz bırakır. Hemen son ipucuna geçmek oyunu kolaylaştırır ama öğrenmeyi zayıflatır.

Nasıl daha verimli kullanılır?

Tur bitiminde zorlandığın kişiler listelenir. O isimleri not al ve aşağıdaki rehberden ilgili maddeyi bir kez daha oku. Ertesi gün yeni bir tur oynadığında aynı isimlerin kolaylaştığını göreceksin.

Haftada iki üç tur oynamak, 32 kişinin tamamını birkaç hafta içinde kalıcı hâle getirir. Rehberdeki 67 ismi de aynı yöntemle, haftada bir bölüm olacak şekilde bölüştürebilirsin.

Kişi rehberi: 67 isim, tek sayfada

Oyunda ipucu gelince takılıyorsan sorun kişiyi bilmemen değil, kişiyi bir çıpa olayla birlikte hatırlamamandır. Aşağıdaki rehber her ismi "hangi devlet, hangi savaş, hangi ilk" üçlüsüyle veriyor. Oynamadan önce bir kez oku, tur bitince zorlandığın isme buradan geri dön.

İlk Türk devletleri ve Türk-İslam devletleri

KPSS tarihinin ilk ünitesi. Bu kişilerde sorulan şey neredeyse her zaman aynı: hangi devletin kurucusu, hangi savaşı kazandı, hangi ilk ona ait.

Mete Han

Asya Hun Devleti hükümdarı · MÖ 3. yüzyıl

Asya Hun Devleti'ni en geniş sınırlarına ulaştıran hükümdardır; Türk tarihinde askerî teşkilatlanmanın babası sayılır.

Orduyu onluk sisteme göre düzenlediği kabul edilir.
Çin'i vergiye bağladı, ancak ülkeyi işgal edip Türkleri Çinlileşme tehlikesine atmaktan kaçındı.
Dağınık Türk boylarını tek yönetim altında birleştirdi.

Attila

Avrupa Hun Devleti hükümdarı · 5. yüzyıl

Avrupa Hun Devleti'ni Doğu ve Batı Roma'yı tehdit eden bir güç hâline getiren hükümdardır.

Balkan seferleriyle Doğu Roma'yı Margus ve Anatolius antlaşmalarını imzalamaya zorladı.
Batı Roma üzerine Galya ve İtalya seferlerini düzenledi.
Roma'yı kuşatmaktan Papa'nın ricasıyla vazgeçtiği aktarılır.

Bumin Kağan

I. Kök Türk (Göktürk) Devleti'nin kurucusu · 552

Avarlara (Juan-juanlara) son vererek 552'de I. Kök Türk Devleti'ni kurdu; "Türk" adını ilk kez devlet adı olarak kullanan hanedanı başlattı.

Devleti doğu-batı biçiminde ikili teşkilatla yönetti.
Batı kanadının yönetimini kardeşi İstemi Yabgu'ya bıraktı.

Bilge Kağan

II. Kök Türk (Kutluk) Devleti hükümdarı · 8. yüzyıl

Kardeşi Kültigin ve vezir Tonyukuk ile birlikte II. Kök Türk Devleti'ni en güçlü dönemine taşıdı.

Adına dikilen Orhun Yazıtları, Türkçenin bilinen ilk yazılı belgeleridir.
Yazıtlarda halka hesap veren, Çin kültüründen uzak durmayı öğütleyen bir yönetim dili kullanılır.

Vezir Tonyukuk

II. Kök Türk Devleti veziri · 7.-8. yüzyıl

Üç kağana vezirlik yapmış devlet adamıdır; Türk tarihinin ilk devlet danışmanı portresi olarak anılır.

Orhun Yazıtları'nın en eski olanı onun adına dikilmiştir.
Yazıtı, bir devlet adamının kendi ağzından anlattığı ilk Türkçe metin kabul edilir.

Satuk Buğra Han

Karahanlı hükümdarı · 10. yüzyıl

İslamiyet'i kabul eden ilk Türk hükümdarı sayılır; Karahanlı Devleti onunla birlikte Türk-İslam devleti kimliği kazandı.

İslamiyet'i kabul ettikten sonra "Abdülkerim" adını aldı.
Karahanlılar, resmî dili Türkçe olarak sürdüren ilk Türk-İslam devletidir.

Gazneli Mahmud

Gazneli Devleti hükümdarı · 11. yüzyıl başı

Gazneli Devleti'nin en güçlü hükümdarıdır; Hindistan'a düzenlediği seferlerle İslamiyet'in bölgede yayılmasını sağladı.

Abbasi halifesinden "sultan" unvanını alan ilk Türk hükümdarı kabul edilir.
Sarayında Firdevsî ve Bîrûnî gibi isimleri barındırdı.

Tuğrul Bey

Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu · 1040-1063

Kardeşi Çağrı Bey ile birlikte Büyük Selçuklu Devleti'ni kurdu; devletin kuruluşu Dandanakan Savaşı ile tescillenir.

Dandanakan Savaşı (1040) ile Gaznelileri yendi, Horasan'ın hâkimi oldu.
Bağdat seferiyle halifeyi Şii Büveyhî baskısından kurtardı.
Halifeden "doğunun ve batının sultanı" unvanını aldı.

Alp Arslan

Büyük Selçuklu sultanı · 1064-1072

Malazgirt Savaşı'nı kazanarak Anadolu'nun kapılarını Türklere açan sultandır.

Malazgirt Savaşı (1071) ile Bizans İmparatoru Romanos Diogenes'i yendi.
Komutanlarını Anadolu'nun fethiyle görevlendirdi; Anadolu'da ilk Türk beylikleri bu dönemde kuruldu.
Veziri Nizamülmülk'tür.

Melikşah

Büyük Selçuklu sultanı · 1072-1092

Büyük Selçuklu Devleti en geniş sınırlarına ve en parlak dönemine onun zamanında ulaştı.

Veziri Nizamülmülk ile birlikte medrese ve teşkilat düzenini güçlendirdi.
Takvim çalışmaları yaptırdı; Celali takvimi onun adına hazırlandı.
Ölümünden sonra taht kavgaları başladı ve devlet parçalanma sürecine girdi.

Nizamülmülk

Büyük Selçuklu veziri · 11. yüzyıl

Alp Arslan ve Melikşah'a vezirlik yapan, Selçuklu devlet düzeninin mimarı sayılan devlet adamıdır.

Nizamiye Medreselerini kurdu; burslu ve yatılı medrese modelini yaygınlaştırdı.
Siyasetname adlı eserinde devlet yönetiminin ilkelerini yazdı.

Yusuf Has Hacip

Karahanlı dönemi yazarı · 11. yüzyıl

Kutadgu Bilig'in yazarıdır.

Kutadgu Bilig, Türk edebiyatının ilk siyasetnamesi ve ilk mesnevisi kabul edilir.
Eser, Hakaniye (Karahanlı) Türkçesiyle yazılmıştır.

Kaşgarlı Mahmud

Karahanlı dönemi dil bilimcisi · 11. yüzyıl

Divanü Lugati't-Türk'ün yazarıdır.

Eseri, Araplara Türkçe öğretmek ve Türkçenin Arapçadan geri kalmadığını göstermek amacıyla yazıldı.
İçindeki harita, Türklerin yaşadığı bölgeleri gösteren ilk Türk haritası sayılır.

Ahmet Yesevi

Mutasavvıf · 12. yüzyıl

Divan-ı Hikmet'in yazarıdır; Yesevilik tarikatının kurucusudur.

Yetiştirdiği dervişler Anadolu'nun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında etkili oldu.
Hikmetlerini halkın anlayacağı sade Türkçeyle yazdı.

Edip Ahmet Yükneki

Karahanlı dönemi şairi · 12. yüzyıl

Atabetü'l-Hakayık'ın yazarıdır.

Eser, dinî ve ahlakî öğütler veren bir mesnevidir.
Hakaniye Türkçesiyle yazılmıştır.

Anadolu Selçuklu, beylikler ve Anadolu'nun Türkleşmesi

Anadolu'nun Türk yurdu hâline gelmesini sağlayan hükümdarlar ve bu dönemin Türkçeye yön veren isimleri.

Kutalmışoğlu Süleyman Şah

Türkiye (Anadolu) Selçuklu Devleti'nin kurucusu · 1075-1086

Anadolu'da kurulan Türkiye Selçuklu Devleti'nin kurucusudur.

İznik'i alıp başkent yaptı (1075).
Devletin Bizans sınırında, doğrudan Anadolu toprağında kurulması Türk yerleşimini kalıcı hâle getirdi.

I. Kılıç Arslan

Türkiye Selçuklu sultanı · 1092-1107

I. Haçlı Seferi'yle karşı karşıya gelen sultandır; başkenti İznik'ten Konya'ya taşıdı.

Haçlı baskısı karşısında başkenti Konya'ya taşıdı.
Haçlılarla yapılan mücadeleler Anadolu'nun batısında Türk hâkimiyetini geriletti.

I. Gıyaseddin Keyhüsrev

Türkiye Selçuklu sultanı · 13. yüzyıl başı

Antalya'yı fethederek Türkiye Selçuklu'yu Akdeniz'e açan sultandır.

Antalya'nın fethi (1207) ile ilk kez bir Akdeniz limanı kazanıldı.
Deniz ticareti ve ahidnameler bu dönemde önem kazandı.

II. Kılıç Arslan

Türkiye Selçuklu sultanı · 1155-1192

Miryokefalon Savaşı'nı kazanarak Anadolu'nun kesin olarak Türk yurdu olduğunu tescil ettirdi.

Miryokefalon (Myriokephalon) Savaşı (1176) ile Bizans'ın Anadolu'yu geri alma umudu sona erdi.
Bu savaştan sonra Bizans, Anadolu'da saldırı değil savunma konumuna geçti.

I. Alâeddin Keykubat

Türkiye Selçuklu sultanı · 1220-1237

Türkiye Selçuklu Devleti'nin en parlak dönemini yaşatan sultandır.

Alanya'yı (Alâiye) fethetti ve burada tersane kurdurdu.
Moğol tehdidine karşı ülkenin doğusunda savunma düzeni kurdu.
Döneminde kervansaray, medrese ve darüşşifa yapımı hız kazandı.

II. Gıyaseddin Keyhüsrev

Türkiye Selçuklu sultanı · 1237-1246

Kösedağ Savaşı'nda Moğollara yenilen ve devletin çöküşünü başlatan sultandır.

Kösedağ Savaşı (1243) ile Türkiye Selçuklu, Moğol egemenliğine girdi.
Merkezî otoritenin zayıflaması Anadolu beyliklerinin kurulmasının yolunu açtı.

Karamanoğlu Mehmet Bey

Karamanoğulları Beyliği veziri · 13. yüzyıl

Türkçenin resmî dil olarak kullanılmasını buyurduğu kabul edilen devlet adamıdır.

1277'de divanda ve resmî yazışmalarda Türkçenin kullanılmasını emrettiği aktarılır.
Karamanoğulları, Anadolu Selçuklu'nun mirasına sahip çıkma iddiasındaki en güçlü beyliktir.

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

Mutasavvıf, şair · 13. yüzyıl

Konya'da yaşamış, Mesnevi'nin yazarı olan mutasavvıftır; Mevlevilik onun öğretisi etrafında kurulmuştur.

Mesnevi ve Divan-ı Kebir eserlerini Farsça yazdı.
Öğretisi Anadolu'da hoşgörü ve birlik dilinin yerleşmesinde etkili oldu.

Yunus Emre

Şair, mutasavvıf · 13.-14. yüzyıl

Tasavvufu sade Türkçeyle anlatan, Türk halk şiirinin kurucu isimlerinden biridir.

Risaletü'n-Nushiyye adlı mesnevisi ve Divan'ı vardır.
Şiirlerini hece ölçüsüyle ve anlaşılır Türkçeyle yazdı.

Hacı Bektaş Veli

Mutasavvıf · 13. yüzyıl

Anadolu'da Bektaşiliğin fikrî temelini oluşturan mutasavvıftır.

Makalat adlı eseri vardır.
Öğretisi, Anadolu'da Türkmen gruplarının İslamlaşmasında etkili oldu.

Osmanlı padişahları ve dönemlerinin "ilk"leri

Soruların büyük bölümü "hangi olay hangi padişah döneminde" kalıbındadır. Her padişahta bir çıpa olay, bir de ona ait "ilk" vardır.

Osman Bey

Osmanlı Devleti'nin kurucusu · 1299-1326

Osmanlı Devleti'nin kurucusudur; beyliği Bizans sınırındaki uç bölgede büyüttü.

Karacahisar, Yenişehir ve Bilecik'i aldı.
Koyunhisar (Bafeus) Savaşı'nda Bizans kuvvetlerini yendi.
Devletin adı ve hanedanı ondan gelir.

Orhan Bey

Osmanlı padişahı · 1326-1362

Beylikten devlete geçişi sağlayan kurumları kuran padişahtır; Rumeli'ye ilk kalıcı geçiş onun dönemindedir.

Bursa'yı aldı ve başkent yaptı (1326); ardından İznik ve İzmit fethedildi.
İlk düzenli ordu birlikleri olan yaya ve müsellemleri kurdu; ilk Osmanlı medresesi İznik'te açıldı.
Çimpe Kalesi'nin alınmasıyla (1353) Rumeli'de ilk toprak kazanıldı.
İlk Osmanlı parasının (akçe) onun döneminde bastırıldığı kabul edilir.

I. Murad (Hüdavendigâr)

Osmanlı padişahı · 1362-1389

Rumeli'deki Türk hâkimiyetini kalıcı kılan, savaş alanında şehit düşen ilk Osmanlı padişahıdır.

Sırpsındığı (1364), Çirmen (1371) ve I. Kosova (1389) savaşlarını kazandı.
Yeniçeri Ocağı, devşirme sistemi, Rumeli Beylerbeyliği ve kazaskerlik onun döneminde kuruldu.
Topraklar "hanedanın ortak malı" anlayışından "padişah ve oğullarının malı" anlayışına geçti.

Yıldırım Bayezid

Osmanlı padişahı · 1389-1402

Anadolu Türk birliğini büyük ölçüde sağlayan, ancak Ankara Savaşı'ndaki yenilgiyle Fetret Devri'ni başlatan padişahtır.

Niğbolu Savaşı'nda (1396) Haçlı ordusunu yendi.
İstanbul'u kuşattı ve Anadolu Hisarı'nı yaptırdı.
Ankara Savaşı'nda (1402) Timur'a yenildi; Anadolu'da beylikler yeniden kuruldu.

I. Mehmed (Çelebi)

Osmanlı padişahı · 1413-1421

Fetret Devri'ni sona erdirdiği için devletin "ikinci kurucusu" sayılır.

Kardeşler arasındaki taht kavgasını bitirip merkezî otoriteyi yeniden kurdu.
Şeyh Bedreddin isyanını bastırdı.

II. Murad

Osmanlı padişahı · 1421-1451

Balkanlarda Haçlı tehdidini kıran, tahtı kendi isteğiyle oğluna bırakan padişahtır.

Edirne-Segedin Antlaşması (1444), Osmanlı'nın bir Hristiyan devletle eşit şartlarda imzaladığı ilk antlaşma kabul edilir.
Varna (1444) ve II. Kosova (1448) savaşlarını kazandı.
Bu iki zaferden sonra Balkanlarda Osmanlı'yı durdurma girişimleri son buldu.

Fatih Sultan Mehmed

Osmanlı padişahı · 1451-1481

İstanbul'u fethederek Osmanlı'yı imparatorluğa dönüştüren padişahtır.

İstanbul'un fethi (1453) Orta Çağ'ın sonu, Yeni Çağ'ın başlangıcı kabul edilir.
Trabzon Rum İmparatorluğu'na son verdi; Kırım'ı aldı, Karadeniz bir Türk gölü hâline geldi.
Otlukbeli Savaşı'nda (1473) Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ı yendi.
İlk Osmanlı altın parasını bastırdı; Kanunname-i Âl-i Osman ile kanunları derletti.

II. Bayezid

Osmanlı padişahı · 1481-1512

Saltanatının başında kardeşi Cem Sultan ile taht mücadelesi yaşayan, dışarıda temkinli bir siyaset izleyen padişahtır.

Cem Sultan olayı, Osmanlı'nın iç meselesinin Avrupa devletlerinin eline geçtiği ilk örnektir.
Kili ve Akkerman alındı; Karadeniz ticaret yolları güvence altına girdi.
Şahkulu isyanı onun döneminde çıktı.

Yavuz Sultan Selim

Osmanlı padişahı · 1512-1520

Doğuya yönelen seferlerle Memlük Devleti'ne son veren ve halifeliği Osmanlı'ya taşıyan padişahtır.

Çaldıran Savaşı (1514) ile Safevi hükümdarı Şah İsmail'i yendi.
Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517) savaşlarıyla Memlük Devleti sona erdi.
Halifelik Osmanlı'ya geçti; mukaddes emanetler İstanbul'a getirildi.
Baharat Yolu Osmanlı denetimine girdi.

Kanuni Sultan Süleyman

Osmanlı padişahı · 1520-1566

En uzun süre tahtta kalan padişahtır; Osmanlı siyasi ve askerî gücünün zirvesi onun dönemidir.

Belgrad (1521), Rodos (1522) ve Mohaç (1526) zaferleri kazanıldı; I. Viyana kuşatması yapıldı (1529).
Preveze Deniz Savaşı (1538) ile Akdeniz'de üstünlük sağlandı.
Amasya Antlaşması (1555), Osmanlı ile İran arasındaki ilk antlaşmadır.
Fransa'ya ticari ayrıcalıklar (kapitülasyon) verildi; Zigetvar seferinde vefat etti.

II. Selim

Osmanlı padişahı · 1566-1574

Sefere çıkmayan ilk padişahtır; dönemin yönetiminde Sokullu Mehmed Paşa belirleyicidir.

Kıbrıs fethedildi (1571).
İnebahtı (Lepanto) Deniz Savaşı'nda (1571) Osmanlı donanması yakıldı, kısa sürede yeniden inşa edildi.

IV. Murad

Osmanlı padişahı · 1623-1640

İç isyanları bastırıp devlet otoritesini yeniden kuran, doğuda sefere çıkan padişahtır.

Revan ve Bağdat seferlerini düzenledi.
Kasr-ı Şirin Antlaşması (1639) bugünkü Türkiye-İran sınırının temeli kabul edilir.

IV. Mehmed (Avcı)

Osmanlı padişahı · 1648-1687

Köprülüler döneminin yaşandığı, II. Viyana kuşatmasının başarısızlıkla sonuçlandığı dönemin padişahıdır.

Köprülü Mehmed Paşa ve ardından gelen vezirler devlet düzenini bir süre toparladı.
II. Viyana kuşatması (1683) bozgunla bitti; Osmanlı için gerileme dönemi başladı.

II. Mustafa

Osmanlı padişahı · 1695-1703

Karlofça Antlaşması'nın imzalandığı dönemin padişahıdır.

Karlofça Antlaşması (1699) ile Osmanlı ilk kez büyük ölçüde toprak kaybetti.
Bu antlaşma, Osmanlı'nın Avrupa'da savunmaya çekildiğinin belgesi sayılır.

III. Ahmed

Osmanlı padişahı · 1703-1730

Lale Devri'nin padişahıdır; Avrupa ile kültürel temasın kurumlaştığı dönemdir.

Pasarofça Antlaşması (1718) ile Lale Devri başladı.
İbrahim Müteferrika ve Sait Efendi ilk Türk matbaasını kurdu (1727).
Avrupa başkentlerine ilk daimî elçilikler bu dönemde açılmaya başladı.
Patrona Halil İsyanı (1730) ile tahttan indirildi.

III. Selim

Osmanlı padişahı · 1789-1807

Nizam-ı Cedid adıyla bilinen kapsamlı yenilik programını başlatan padişahtır.

Nizam-ı Cedid, yalnız orduyu değil maliye ve yönetimi de kapsayan geniş bir yenilik programıdır.
Nizam-ı Cedid ordusunun masrafı için İrad-ı Cedid Hazinesi kuruldu.
Mühendishane-i Berrî-i Hümâyûn açıldı; Avrupa'da daimî elçilikler kuruldu.
Kabakçı Mustafa İsyanı ile tahttan indirildi.

II. Mahmud

Osmanlı padişahı · 1808-1839

En çok alanda yenilik yapan padişah kabul edilir; merkezî devletin modern kurumları onun döneminde kuruldu.

Sened-i İttifak (1808), padişahın yetkisini ilk kez sınırlayan belge sayılır.
Yeniçeri Ocağı kaldırıldı (Vaka-i Hayriye, 1826); yerine Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye kuruldu.
Divan kaldırılıp nazırlıklar (bakanlıklar) kuruldu; tımar sistemi sona erdi.
İlk nüfus sayımı yapıldı ve ilk resmî gazete Takvim-i Vekâyi çıkarıldı (1831).

Abdülmecid

Osmanlı padişahı · 1839-1861

Tanzimat Dönemi'ni başlatan padişahtır.

Tanzimat Fermanı (1839) ilan edildi; padişah ilk kez kendi üstünde bir hukuk kabul etti.
Islahat Fermanı (1856) ilan edildi.
Kırım Savaşı sırasında ilk dış borç alındı (1854); ilk kâğıt para (kaime) bu dönemde çıkarıldı.

II. Abdülhamid

Osmanlı padişahı · 1876-1909

I. Meşrutiyet'in ilan edildiği ve kısa süre sonra meclisin kapatıldığı dönemin padişahıdır.

Kanun-i Esasi ilan edildi (1876); Osmanlı'nın ilk anayasasıdır.
93 Harbi'nin (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) ardından Meclis-i Mebusan kapatıldı.
Düyun-ı Umumiye İdaresi kuruldu (1881); Hicaz Demiryolu yapımı başladı.
31 Mart Olayı'nın (1909) ardından tahttan indirildi.

V. Mehmed (Reşad)

Osmanlı padişahı · 1909-1918

II. Meşrutiyet döneminin ve devletin en ağır savaş yıllarının padişahıdır.

Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı onun saltanatında yaşandı.
Yönetimde ağırlık İttihat ve Terakki Cemiyeti'ndeydi.

VI. Mehmed (Vahdettin)

Osmanlı'nın son padişahı · 1918-1922

Osmanlı Devleti'nin son padişahıdır.

Mondros Ateşkes Antlaşması ve Sevr Antlaşması onun döneminde imzalandı.
Saltanat 1 Kasım 1922'de TBMM tarafından kaldırıldı.

Osmanlı'da devlet adamları, denizciler, bilim ve kültür insanları

"Eseri kim yazdı, hangi eser kime ait" soruları buradan gelir. Kişi ile eseri birlikte hatırlamak en hızlı yoldur.

Mimar Sinan

Mimar · 16. yüzyıl

Osmanlı klasik mimarlığının en önemli ismidir; üç padişah döneminde baş mimar olarak çalıştı.

Çıraklık eseri olarak Şehzade Camii'ni, kalfalık eseri olarak Süleymaniye Camii'ni gösterir.
Ustalık eseri Edirne'deki Selimiye Camii'dir.

Piri Reis

Denizci, haritacı · 15.-16. yüzyıl

Osmanlı denizciliğinin en bilinen haritacısı ve coğrafyacısıdır.

Kitab-ı Bahriye adlı denizcilik kılavuzunu yazdı.
Çizdiği dünya haritası, Yeni Dünya'yı gösteren erken haritalar arasındadır.

Barbaros Hayreddin Paşa

Kaptan-ı Derya · 16. yüzyıl

Akdeniz'de Osmanlı üstünlüğünü sağlayan denizcidir.

Preveze Deniz Savaşı'nda (1538) Haçlı donanmasını yendi.
Cezayir'i Osmanlı'ya bağladı ve Kaptan-ı Derya oldu.

Ali Kuşçu

Astronom, matematikçi · 15. yüzyıl

Fatih döneminde İstanbul'a gelen, Semerkant geleneğinden yetişmiş bilim adamıdır.

Astronomi ve matematik alanında eserler verdi.
Sahn-ı Seman medreselerinin ders programının düzenlenmesinde görev aldı.

Takiyüddin

Astronom · 16. yüzyıl

III. Murad döneminde İstanbul'da rasathane kuran astronomdur.

Gözlem araçları geliştirdi ve astronomi cetvelleri hazırladı.
Kurduğu rasathane kısa süre sonra kapatıldı.

Kâtip Çelebi

Tarihçi, coğrafyacı, bibliyograf · 17. yüzyıl

Osmanlı'da hem Doğu hem Batı kaynaklarını kullanan ilk kuşak araştırmacılardandır.

Keşfü'z-Zünûn adlı büyük bibliyografya eserini yazdı.
Cihannümâ adlı coğrafya eseri ve Tuhfetü'l-Kibâr fî Esfâri'l-Bihâr adlı deniz tarihi vardır.

Evliya Çelebi

Seyyah · 17. yüzyıl

On ciltlik Seyahatname'nin yazarıdır; Osmanlı coğrafyasının gündelik hayatını kaydetti.

Seyahatname, şehirlerin yapısı ve halkın yaşayışı hakkında birinci elden kaynaktır.
Gezdiği yerleri kendi gözlemiyle anlatması eseri değerli kılar.

Matrakçı Nasuh

Tarihçi, minyatür sanatçısı · 16. yüzyıl

Sefer güzergâhlarındaki şehirleri minyatürlerle belgeleyen tarihçidir.

Beyân-ı Menâzil-i Sefer-i Irakeyn adlı eserinde şehir tasvirleri yer alır.
Minyatürleri, dönemin şehir dokusu için kaynak niteliğindedir.

Sokullu Mehmed Paşa

Sadrazam · 16. yüzyıl

Üç padişah döneminde sadrazamlık yapmış, devletin fiilî yöneticisi konumuna gelmiş devlet adamıdır.

Kıbrıs'ın fethi ve donanmanın yeniden inşası onun sadrazamlığında gerçekleşti.
Don-Volga ve Süveyş kanal projelerini gündeme getirdi.

Köprülü Mehmed Paşa

Sadrazam · 17. yüzyıl

Geniş yetkilerle göreve gelip devlet düzenini toparlayan sadrazamdır; Köprülüler Dönemi onunla başlar.

Maliyeyi ve orduyu disipline eden sert önlemler aldı.
Çanakkale Boğazı'nı abluka altına alan Venedik donanmasına karşı başarı sağlandı.

İbrahim Müteferrika

Matbaacı · 18. yüzyıl

Sait Efendi ile birlikte ilk Türk matbaasını kuran isimdir.

Matbaa 1727'de Lale Devri'nde kuruldu.
Dinî kitapların basımına izin verilmemesi, matbaanın etkisini bir süre sınırladı.

Millî Mücadele ve Cumhuriyet dönemi

Bu grupta sorular "hangi cephe, hangi antlaşma, hangi görev" üzerinden gelir. Kişiyi cephesiyle birlikte ezberlemek işi kolaylaştırır.

Mustafa Kemal Atatürk

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu, ilk cumhurbaşkanı · 1881-1938

Millî Mücadele'yi örgütleyen ve Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran liderdir.

Samsun'a çıkışı (19 Mayıs 1919) Millî Mücadele'nin başlangıcı kabul edilir.
Sakarya Savaşı'nı ve Büyük Taarruz'u başkomutan olarak yönetti.
Cumhuriyet'in ilanından sonra siyasi, hukuki, eğitim ve kültür alanlarında kapsamlı inkılaplar yapıldı.

İsmet İnönü

Komutan, Lozan heyeti başkanı, ikinci cumhurbaşkanı · 1884-1973

Batı Cephesi komutanı olarak savaşan ve Lozan'da Türk heyetini yöneten devlet adamıdır.

I. ve II. İnönü savaşlarında Batı Cephesi'ni komuta etti.
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nı ve Lozan Barış Antlaşması'nı Türkiye adına imzaladı.
Atatürk'ün ölümünden sonra cumhurbaşkanı oldu.

Fevzi Çakmak

Genelkurmay başkanı, mareşal · 1876-1950

Millî Mücadele boyunca ordunun kurmay yönetimini üstlenen komutandır.

Sakarya Savaşı ve Büyük Taarruz'da Genelkurmay başkanı olarak görev yaptı.
Türkiye'nin iki mareşalinden biridir.

Kâzım Karabekir

Doğu Cephesi komutanı · 1882-1948

Doğu Cephesi'ni yöneten ve Ermenistan'la Gümrü Antlaşması'nın imzalanmasını sağlayan komutandır.

Doğu Cephesi'ndeki başarının ardından Gümrü Antlaşması imzalandı (1920).
Bu antlaşma, TBMM'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk antlaşmadır.

Rauf Orbay

Denizci, devlet adamı · 1881-1964

Mondros Ateşkes Antlaşması'nı Osmanlı adına imzalayan, sonra Millî Mücadele'ye katılan isimdir.

Mondros Ateşkes Antlaşması'nı (1918) Osmanlı Devleti adına imzaladı.
Amasya Görüşmeleri'nde ve Erzurum-Sivas kongrelerinde yer aldı.

Mehmet Akif Ersoy

Şair · 1873-1936

İstiklal Marşı'nın şairidir.

Şiirleri Safahat adlı kitapta toplanmıştır.
İstiklal Marşı 12 Mart 1921'de TBMM tarafından kabul edildi.

Halide Edib Adıvar

Yazar, Millî Mücadele gönüllüsü · 1884-1964

Sultanahmet mitinginin konuşmacılarından olan, cephede de görev alan yazardır.

İşgale karşı düzenlenen mitinglerde halkı harekete geçiren konuşmalar yaptı.
Ateşten Gömlek ve Vurun Kahpeye gibi romanlarında Millî Mücadele'yi anlattı.

Nene Hatun

Erzurum savunmasının simgesi · 1857-1955

93 Harbi sırasında Erzurum'daki Aziziye Tabyası savunmasına katılan kadındır.

Aziziye Tabyası'nın geri alınmasına halkla birlikte katıldı.
Anadolu'da halkın topyekûn savunmasının simgelerinden biri sayılır.

Şerife Bacı

Millî Mücadele kahramanı · 20. yüzyıl başı

İnebolu-Ankara hattında cepheye cephane taşıyan kadınların simgesidir.

Kastamonu yolunda kağnısıyla cephane taşırken dondurucu soğukta hayatını kaybetti.
Hikâyesi, cephe gerisindeki halk desteğinin örneği olarak anlatılır.

Kara Fatma (Fatma Seher Erden)

Millî Mücadele müfreze komutanı · 1888-1955

Kendi müfrezesini kurup Batı Cephesi'nde çarpışan kadın komutandır.

Topladığı gönüllülerle cephede görev aldı.
Millî Mücadele'de kadınların silahlı katkısının bilinen örneklerindendir.

Arkadaşlarınla paylaş

Aynı sınava hazırlanan bir tanıdığın varsa bu sayfayı ona gönder.

Oyun hakkında sık sorulanlar

Oyun nasıl oynanır?

Bir tarihî kişiyle ilgili ipucu verilir ve dört seçenek arasından doğru kişiyi seçersin. Bilemezsen yeni ipucu açabilirsin, ancak her açılan ipucu puanı düşürür. İlk ipucuyla bilmek 100, dördüncüyle bilmek 25 puan değerindedir.

Kimler yer alıyor?

Osmanlı padişahları, İslamiyet öncesi ve Türk-İslam devlet adamları, bilim ve sanat insanları ile Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet döneminin önde gelen isimleri yer alır. Toplam 32 kişi bulunur ve her turda rastgele 10'u çıkar.

Osmanlı padişahlarını sırasıyla nereden çalışabilirim?

Bu sayfanın alt bölümündeki kişi rehberinde Osman Bey'den son padişah Vahdettin'e kadar 21 padişah, saltanat yıllarıyla ve dönemlerinin ayırt edici olaylarıyla sırayla listelenmiştir. Her padişahın altında o döneme ait çıpa olaylar (hangi savaş, hangi antlaşma, hangi 'ilk') maddeler hâlinde verilir.

Rehberde oyundaki 32 kişiden daha fazla isim var, neden?

Oyun her turda 32 kişilik havuzdan rastgele 10 kişi çıkarır. Sayfadaki rehber ise KPSS Tarih'te en sık sorulan isimleri kapsayacak biçimde 67 kişiye genişletilmiştir: ilk Türk devletleri, Türk-İslam devletleri, Anadolu Selçuklu ve beylikler, Osmanlı padişahları, Osmanlı'da bilim ve kültür insanları, Millî Mücadele ve Cumhuriyet dönemi. Böylece oyunda çıkmayan isimleri de aynı sayfadan çalışabilirsin.

KPSS'ye katkısı nedir?

KPSS Tarih'te soruların önemli bölümü 'kim ne yaptı' bilgisine dayanır: hangi padişah hangi ıslahatı yaptı, hangi eseri kim yazdı gibi. Bu oyun aynı bilgiyi ezber yerine çağrışım yoluyla pekiştirir.

Üye olmam gerekiyor mu?

Hayır, oyun tamamen ücretsizdir ve üyelik gerektirmez. Günlük yarışmalara katılıp Türkiye sıralamasında yer almak içinse ücretsiz bir hesap açman gerekir.

Tarih bilgini sına

Günlük KPSS Tarih yarışmasına katıl, 30 soruda hangi dönemde eksiğin olduğunu gör.