Paragraf, Türkçe'nin yarısıdır
KPSS Türkçe testi 30 sorudur ve bunların yaklaşık 15'i paragraf sorusudur. Yani tüm sınavın (120 soru) sekizde biri tek bir başlıktan gelir. Vatandaşlık ve Güncel Bilgiler'in toplamı bile bu kadar etmez.
Bu oran şunu söyler: Türkçe'ye ayırdığın zamanın yarısını paragrafa ayırmazsan, dil bilgisini ne kadar iyi bilirsen bil 30 sorunun 15'ini şansa bırakmış olursun.
Hangi soru tipleri geliyor?
Paragraf soruları dört ana başlıkta toplanır:
Anlam bilgisi — ana düşünce, yardımcı düşünce, konu, başlık. "Parçada asıl anlatılmak istenen nedir?" tipindeki klasik sorular. En çok çıkan grup budur.
Yapı bilgisi — paragrafın bölünmesi, cümle yerleştirme, akışı bozan cümleyi bulma. Bu sorularda metni anlamak yetmez, cümleler arası bağlantı sözcüklerini (ancak, oysa, bu nedenle) takip etmen gerekir.
Anlatım biçimleri — açıklama, tartışma, betimleme, öyküleme; düşünceyi geliştirme yolları (tanımlama, örnekleme, tanık gösterme, karşılaştırma). Ezberlenebilir bir gruptur, en hızlı net kazandıran yer burasıdır.
Yorum soruları — parçadan çıkarılabilecek/çıkarılamayacak yargı. En çok hata yapılan grup.
En sık düşülen üç tuzak
1. Parçada geçmeyen bilgiyi doğru sanmak. Yorum sorularında şıklar genelde doğru bilgilerdir — ama parçada söylenmemiştir. Ölçüt "bu bilgi doğru mu" değil, "bu bilgi bu parçada var mı".
2. Ana düşünceyi ilk cümlede aramak. Türkçe paragraflarında ana düşünce çoğunlukla son cümlededir; giriş cümlesi konuyu tanıtır, yargıyı vermez.
3. Kesinlik bildiren şıklara atlamak. "Her zaman", "asla", "hiçbir" gibi sözcükler içeren şıklar genellikle yanlıştır; parçalar nadiren bu kadar kesin konuşur.
Nasıl çalışılır?
Paragraf ezberlenmez, çözülerek kazanılır. Üç kural:
- Her gün çöz, araya gün koyma. Günde 15-20 soru, haftada bir gün 60 soruluk maratondan daha etkilidir.
- Kronometre tut. Sınavda paragraf başına ortalama 70-80 saniyen var. Süresiz çözdüğün soru seni yanıltır.
- Yanlışını değil, doğrunu da incele. Tahminle bulduğun doğru, bir sonraki sınavda yanlış olur. Her soruda "neden bu şık" sorusunu cevapla.
Önce soruyu oku, sonra parçaya geç. Ne aradığını bilerek okumak, iki kez okumaya göre yaklaşık yarı yarıya zaman kazandırır.
Hedef net
Atama alan adayların çoğu Türkçe'de 22-26 net bandındadır. Paragrafta 15 sorunun 11-12'sini doğru yapmadan bu banda çıkmak çok zordur.