Osmanlı Tarihi, Genel Kültür'ün omurgası
KPSS Tarih testi 27 sorudur — Genel Kültür'ün en kalabalık dersi. Osmanlı Tarihi bu 27 sorunun yaklaşık 8-10'unu oluşturur. Tek bir başlığın tüm sınavın yaklaşık %7'sini belirlemesi demektir bu.
Osmanlı Tarihi aynı zamanda en ezber yoğun başlıktır; ama sırf ezberle çıkılacak bir yer değil, çünkü sorular giderek "neden-sonuç" eksenine kayıyor.
Dönem dönem ne çalışılır?
Kuruluş (1299-1453) — beylikten devlete geçiş, Rumeli'ye yerleşme, Ankara Savaşı ve Fetret Devri. Soru sayısı azdır ama İstanbul'un fethine giden mantığı buradan kurarsın.
Yükselme (1453-1579) — en çok soru gelen dönem. Fatih, Yavuz, Kanuni; Osmanlı-Safevi ve Osmanlı-Habsburg rekabeti; denizlerde Preveze ve Hint seferleri. Antlaşmaları tarih ezberi olarak değil, "hangi tarafın ne kazandığı" olarak çalış.
Duraklama ve Gerileme (1579-1792) — Celali İsyanları, Karlofça ve Pasarofça, Lale Devri, ıslahat girişimleri. Burada soru tipi değişir: "ilk kez", "ilk defa" kalıpları yoğunlaşır.
Dağılma (1792-1922) — en çok karıştırılan dönem. Sened-i İttifak, Tanzimat, Islahat, I. ve II. Meşrutiyet; Şark Meselesi; Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı. İnkılap Tarihi'nin girişi burasıdır, iki konuyu birbirinden kopuk çalışma.
Kültür ve medeniyet — toprak sistemi, ordu, maliye, eğitim, divan teşkilatı. Soru sayısı düzenli, rekabeti düşük; çoğu aday burayı atladığı için kolay net alanıdır.
Tuzaklar
1. Antlaşmaları tarihleriyle ezberlemek. Sorular tarihi değil sonucu sorar: "Hangi antlaşmayla ilk kez toprak kaybedildi?" Tarih ezberi bu soruyu çözmez.
2. "İlk" ifadelerini karıştırmak. İlk anayasa, ilk parlamento, ilk kâğıt para, ilk matbaa — bunların hepsi farklı dönemlere aittir ve sık sorulur. Ayrı bir listede topla.
3. Islahatları padişahla değil dönemle eşleştirmek. III. Selim'in Nizam-ı Cedid'i ile II. Mahmud'un Sekban-ı Cedid'i sürekli karıştırılır.
Nasıl çalışılır?
Osmanlı Tarihi'ni kronolojik okumak şart. Dönem atlayarak çalışırsan neden-sonuç zinciri kopar ve her şey ezbere döner.
Her dönemi bitirince o dönemin üç başlığını (siyasi olay, antlaşma, iç gelişme) tek sayfaya çıkar. Sınavdan önceki son hafta bu sayfalar yeterli olur.