Bu başlık neyi kapsar?
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi, II. Dünya Savaşı'ndan günümüze uzanan dönemi kapsar. Sorular çoğunlukla Soğuk Savaş dönemi ittifakları ve Türkiye'nin dış politikası üzerinedir. Olayları kronolojik sırayla ve hangi bloğa ait olduklarıyla birlikte öğren.
II. Dünya Savaşı (1939–1945)
- Almanya'nın Polonya'ya saldırısıyla başladı.
- Türkiye savaşın büyük bölümünde tarafsız kaldı; savaşın sonunda (Şubat 1945) Almanya ve Japonya'ya sembolik olarak savaş ilan etti. Bu adım, Türkiye'nin Birleşmiş Milletler'in kurucu üyeleri arasında yer almasını sağladı.
- Savaş yıllarında ekonomik sıkıntılar yaşandı; Varlık Vergisi (1942) bu dönemde çıkarıldı.
Soğuk Savaş dönemi
Savaştan sonra dünya, ABD'nin önderliğindeki Batı bloku ile SSCB'nin önderliğindeki Doğu bloku arasında ikiye ayrıldı.
- Truman Doktrini (1947): ABD'nin Türkiye ve Yunanistan'a Sovyet tehdidine karşı askerî ve ekonomik yardımı.
- Marshall Planı (1948): ABD'nin Avrupa'nın yeniden kalkınması için ekonomik yardım programı; Türkiye de yararlandı.
- NATO (1949): Batı bloku savunma ittifakı. Türkiye 1952'de üye oldu; bunda Kore Savaşı'na (1950) asker göndermesi etkili oldu.
- Varşova Paktı (1955): Doğu bloku savunma ittifakı.
- Balkan Paktı (1953–1954): Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında.
- Bağdat Paktı (1955): Irak'ın 1959'da ayrılmasıyla CENTO adını aldı.
- Küba Füze Krizi (1962): ABD ile SSCB nükleer savaşın eşiğine geldi; çözüm sürecinde ABD'nin Türkiye'deki Jüpiter füzeleri kaldırıldı.
- Yumuşama (detant) dönemi: 1960'ların sonundan itibaren iki blok arasında gerginlik azaldı.
Türkiye'de iç gelişmeler
- Çok partili hayata geçiş: Demokrat Parti 1946'da kuruldu; 1950 seçimleriyle iktidara geldi.
- Türkiye Avrupa Konseyi'ne 1949'da üye oldu.
- Kıbrıs Barış Harekâtı: 20 Temmuz 1974.
Soğuk Savaş'ın sonu
- Berlin Duvarı'nın yıkılması (1989) ve iki Almanya'nın birleşmesi (1990).
- SSCB'nin dağılması (1991): Orta Asya'da bağımsız Türk cumhuriyetleri kuruldu; Türkiye bu devletleri ilk tanıyan ülke oldu.
Sık yapılan hatalar
- NATO'nun kuruluşu (1949) ile Türkiye'nin üyeliğini (1952) karıştırmak.
- Truman Doktrini ile Marshall Planını karıştırmak: Truman, Türkiye ve Yunanistan'a yönelik askerî ağırlıklı yardım; Marshall, Avrupa'ya yönelik ekonomik kalkınma programıdır.
- Bağdat Paktı ile CENTO'yu ayrı örgütler sanmak: aynı örgütün farklı dönem adlarıdır.
