Kurtuluş Savaşı nasıl çalışılır?
Bu başlıkta sorular tarih ezberinden çok sıralama ve sonuç üzerine kuruludur: "Hangisi diğerlerinden önce gerçekleşmiştir?", "Hangi gelişme ilk kez …?" Olayları üç dönemde düşün: hazırlık, cepheler, barış.
Hazırlık dönemi (1918–1920)
- Mondros Ateşkesi (30 Ekim 1918): Osmanlı I. Dünya Savaşı'ndan çekilir. 7. madde (İtilaf devletlerinin güvenliklerini tehdit eden bir durumda her yeri işgal hakkı) işgallerin dayanağı olur.
- Samsun'a çıkış (19 Mayıs 1919).
- Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919): "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." Millî egemenliğe dayalı bir yönetim fikri ilk kez açıkça ortaya konur.
- Erzurum Kongresi (23 Temmuz–7 Ağustos 1919): Toplanış bakımından bölgesel, alınan kararlar bakımından ulusaldır. Manda ve himaye ilk kez reddedilir; Temsil Heyeti seçilir.
- Sivas Kongresi (4–11 Eylül 1919): Hem toplanış hem kararlar bakımından ulusaldır. Cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adıyla birleştirilir; manda ve himaye kesin olarak reddedilir.
- Misak-ı Millî (28 Ocak 1920): Son Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilen ulusal sınırlar ve bağımsızlık belgesi.
- İstanbul'un resmen işgali (16 Mart 1920) ve TBMM'nin açılışı (23 Nisan 1920).
Cepheler ve savaşlar
- Doğu Cephesi: Ermenilere karşı kazanılan başarı Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920) ile sonuçlanır; TBMM'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşmadır.
- Güney Cephesi: Kuvâ-yi Milliye direnişi; Fransa ile Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) ile sona erer.
- Batı Cephesi:
- I. İnönü (Ocak 1921): Düzenli ordunun ilk başarısı. Ardından Teşkilât-ı Esasiye (Ocak 1921) kabul edilir.
- II. İnönü (Mart-Nisan 1921).
- Kütahya-Eskişehir (Temmuz 1921): Geri çekiliş; ardından Başkomutanlık Kanunu (5 Ağustos 1921) ve Tekâlif-i Millîye (Ağustos 1921).
- Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos–13 Eylül 1921): Mustafa Kemal'e mareşallik rütbesi ve gazi unvanı verilir.
- Büyük Taarruz (26 Ağustos 1922) ve Başkomutan Meydan Muharebesi (30 Ağustos 1922).
Diplomatik süreç ve barış
- Moskova Antlaşması (16 Mart 1921) ve Kars Antlaşması (13 Ekim 1921): Doğu sınırı büyük ölçüde belirlenir.
- Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922): Savaş askerî olarak sona erer; Doğu Trakya savaşsız alınır.
- Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923): Yeni Türk devletinin bağımsızlığı uluslararası alanda tanınır.
Sık yapılan hatalar
- Erzurum ile Sivas Kongresini karıştırmak: Erzurum'un toplanışı bölgesel, Sivas'ınki ulusaldır.
- "İlk" ifadelerini eşleştirememek: ilk uluslararası antlaşma Gümrü, düzenli ordunun ilk zaferi I. İnönü.
- Savaşlarla ardından gelen gelişmeleri ayrı çalışmak. Her savaşı "sonrasında ne oldu?" sorusuyla birlikte öğren.