2017 sonrası sistem: üç güç
2017 Anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçildi. KPSS soruları büyük ölçüde bu yeni düzeni sorar; eski sistemdeki Bakanlar Kurulu, kanun hükmünde kararname, gensoru ve sözlü soru artık yoktur.
Yasama: TBMM
- 600 milletvekili, seçimler 5 yılda bir, Cumhurbaşkanlığı seçimiyle aynı gün yapılır.
- Milletvekili seçilme yaşı 18'dir.
- Toplantı yeter sayısı: Üye tam sayısının üçte biri (200).
- Karar yeter sayısı: Toplantıya katılanların salt çoğunluğu; ancak bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151) az olamaz.
- Başlıca görevleri: Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe kanun teklifini görüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek; milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak; üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla genel ve özel af ilan etmek.
- Denetim yolları: Meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru.
Yürütme: Cumhurbaşkanı
- Seçilme şartları: 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşı olmak.
- Halk tarafından 5 yıllığına seçilir; bir kişi en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilir.
- İlk turda geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday seçilir; alınamazsa en çok oy alan iki aday arasında ikinci tur yapılır.
- Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları atar. Milletvekili bakan olarak atanırsa milletvekilliği sona erer.
- Cumhurbaşkanlığı kararnamesi: Yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılır. Temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler kararnameyle düzenlenemez; kanunda açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarılamaz; kanun ile kararname arasında çelişki olursa kanun uygulanır.
Yargı
- Yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Askerî yüksek mahkemeler 2017'de kaldırıldı.
- Anayasa Mahkemesi: 15 üyeden oluşur; 12 üyeyi Cumhurbaşkanı, 3 üyeyi TBMM seçer. Üyeler 12 yıl için seçilir ve bir kişi ikinci kez seçilemez.
- Hâkimler ve Savcılar Kurulu: 13 üyeden oluşur. Başkanı Adalet Bakanı'dır; Adalet Bakan Yardımcısı tabii üyedir. 4 üyeyi Cumhurbaşkanı, 7 üyeyi TBMM seçer.
- Mahkemeler bağımsızdır; hiçbir organ, makam ya da kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremez.
Sık yapılan hatalar
- Eski sistemden kalan bilgilerle cevap vermek: gensoru, sözlü soru ve KHK artık yok.
- Toplantı ve karar yeter sayısını karıştırmak (200 ve 151).
- Anayasa Mahkemesi ile HSK'nın üye sayılarını ve seçen organları karıştırmak: AYM 15 (12 + 3), HSK 13 (2 tabii + 4 + 7).