Nüfus
- Cumhuriyet döneminin ilk modern nüfus sayımı 1927'de yapıldı.
- 2007'den bu yana nüfus, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi ile her yıl belirlenir.
- Aritmetik nüfus yoğunluğu: Toplam nüfus / toplam yüzölçümü.
- Tarımsal nüfus yoğunluğu: Tarımla geçinen nüfus / tarım alanı.
- Nüfus piramidi: Tabanı geniş piramit genç ve hızla artan nüfusu, tabanı daralan piramit doğum oranının düştüğünü ve nüfusun yaşlandığını gösterir. Türkiye'nin piramidinde tabanın daraldığı görülür.
Nüfusun dağılışını etkileyen etkenler
- Fiziki etkenler: İklim, yer şekilleri (yükselti ve engebe), su kaynakları, toprak verimliliği.
- Beşeri ve ekonomik etkenler: Sanayi, ticaret, turizm, ulaşım olanakları.
Kıyı bölgeleri ve sanayileşmiş alanlar (özellikle Marmara) kalabalık; yükseltinin fazla ve iklimin sert olduğu Doğu Anadolu seyrek nüfusludur.
Göçler
- İç göç: Ülke içinde, çoğunlukla kırdan kente yapılır; sanayi ve iş olanakları başlıca nedendir.
- Mevsimlik göç: Tarım (Çukurova'da pamuk, Karadeniz'de fındık hasadı) ve turizm nedeniyle geçici göç.
- Dış göç: 1961'de Almanya ile imzalanan iş gücü anlaşmasıyla Avrupa'ya işçi göçü başladı.
- Beyin göçü: Nitelikli iş gücünün yurt dışına gitmesi.
Yerleşme
- Dağınık yerleşme: Engebeli ve su kaynaklarının bol olduğu Doğu Karadeniz'de yaygındır.
- Toplu yerleşme: Su kaynaklarının sınırlı olduğu İç Anadolu'da yaygındır.
Köy altı yerleşmeler (sık sorulur):
- Yayla: Yaz aylarında hayvancılık için çıkılan yüksek yerler.
- Oba: Göçebe hayvancıların çadırlarından oluşan geçici yerleşme.
- Mezra: Köye bağlı, tarım yapılan küçük yerleşme; Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da yaygın.
- Kom: Hayvancılıkla ilgili yerleşme; Doğu Anadolu'da görülür.
- Divan: Köyden küçük, mahalleden büyük yerleşme; Batı Karadeniz'de (Kastamonu, Bolu çevresi) görülür.
- Dalyan: Balıkçılıkla ilgili yerleşme.
Sık yapılan hatalar
- Aritmetik ve tarımsal nüfus yoğunluğunu karıştırmak.
- Dağınık yerleşmenin nedenini yalnızca engebe sanmak: su kaynaklarının bolluğu da etkilidir.
- Köy altı yerleşme türlerini yöreleriyle eşleştirememek.