KPSS Coğrafya: Hangi Konudan Başlamalı?
Coğrafya, doğru sırayla çalışıldığında az emekle yüksek net veren bir ders. Konular arasındaki bağımlılığı ve harita çalışmanın neden şart olduğunu anlatıyoruz.
KPSS Coğrafya, Genel Kültür testinde az konuyla iyi net getiren bölümlerden biri. Ama konu sırası yanlış kurulduğunda çalışılan şeyler havada kalıyor, çünkü bu derste konular birbirinin üzerine biniyor.
Doğru sıra neden önemli
İklimi bilmeden bitki örtüsünü, bitki örtüsünü bilmeden tarım ürünlerinin dağılışını anlamak mümkün değil. Yer şekillerini bilmeden nüfusun neden belirli yerlerde toplandığını açıklayamazsın. Bu yüzden önerilen sıra şu:
- Türkiye'nin Konumu — matematik konum ve özel konum ayrımı, çok sayıda soru buradan türüyor
- Yer Şekilleri — dağlar, ovalar, akarsular; sonraki her konunun altyapısı
- İklim ve Bitki Örtüsü — yer şekillerinin doğrudan sonucu
- Beşeri Coğrafya — nüfus ve yerleşme, önceki üçünün sonucu
- Ekonomik Coğrafya — tarım, hayvancılık, madenler, sanayi, turizm
- Bölgeler Coğrafyası — hepsinin birleştiği yer, en sona bırakılmalı
Sonuçla nedeni karıştırma
Coğrafya sorularının en sevdiği tuzak, sonucu neden diye göstermek. Karadeniz'de her mevsim yağış görülmesinin nedeni ormanların çokluğu değildir; ormanlar yağışın sonucudur. Gerçek neden, dağların kıyıya paralel uzanıp nemli hava kütlelerini yükseltmesidir.
Bir konuyu bitirdiğinde kendine şunu sor: bu özellik başka neyin sonucu ve kendisi neye sebep oluyor? Bu iki cevabı verebiliyorsan o konudan soru kaçırmazsın.
Haritayı gerçekten çalış
Coğrafyanın en verimli çalışma aracı boş Türkiye haritası. Dağ sıralarını, akarsuları, ovaları ve bölge sınırlarını birkaç kez elle çizmek, aynı bilgiyi okuyarak öğrenmeye göre çok daha kalıcı oluyor. Sınavda "aşağıdaki ovalardan hangisi tektonik kökenlidir" gibi bir soru geldiğinde zihninde harita varsa cevap saniyeler içinde geliyor.
Sık çıkan ayrımlar
Birkaç ayrımı net bilmek çok sayıda soruyu çözüyor:
- Matematik konum / özel konum: yerel saat farkı matematik konumun sonucudur; üç tarafın denizlerle çevrili olması özel konumun
- Gerçek alan / izdüşüm alan: fark, eğim arttıkça büyür; en fazla Doğu Anadolu'da
- Denizellik / karasallık: kıyı ile iç kesim arasındaki sıcaklık farkının kaynağı
- Aritmetik / fizyolojik nüfus yoğunluğu
Güncel verilere takılma
Coğrafyada üretim miktarı, nüfus sayısı gibi rakamlar sürekli değişiyor ve sınavda genellikle bunlar sorulmuyor. Sorular ilişkilere odaklanıyor: neden orada üretiliyor, neden orada yoğunlaşıyor. Rakam ezberlemeye harcadığın zamanı ilişki kurmaya ayır.