KPSS Coğrafya'da Hangi Konudan Kaç Soru Gelir?

KPSS Genel Kültür'de Coğrafya 18 soruyla Tarih'ten sonra ikinci sırada gelir. Konu hacmi Tarih'e göre küçüktür; bu yüzden birim zamanda daha çok net kazandırır.

Yaklaşık dağılım

| Konu | Soru sayısı | | --- | --- | | Türkiye'nin fiziki coğrafyası | 5-6 | | İklim ve bitki örtüsü | 3-4 | | Beşeri coğrafya (nüfus, yerleşme, göç) | 3-4 | | Ekonomik coğrafya (tarım, sanayi, madenler) | 3-4 | | Bölgeler coğrafyası | 2-3 |

Çalışma sırası

Önce fiziki coğrafya. Yer şekilleri, dağlar, ovalar, akarsular, göller. Diğer tüm konuların altyapısıdır: iklimi anlamak için yer şekillerini, tarımı anlamak için iklimi bilmek gerekir.

Sonra iklim. Türkiye'deki üç iklim tipi, yağış rejimleri, sıcaklık dağılışı. Bu konu ezber değil, neden-sonuç konusudur.

Ardından beşeri ve ekonomik coğrafya. Nüfus dağılışı, göç, tarım ürünleri, madenler, sanayi. En çok ezber gerektiren kısım burasıdır ama mantığı kurulduğunda ezber azalır.

En son bölgeler. Diğer konular bittiğinde bölgeler kendiliğinden oturur; çünkü bölge soruları aslında önceki konuların uygulamasıdır.

Coğrafya ezber dersi değildir

Yaygın yanılgı, coğrafyayı ürün ve maden listesi ezberlemek sanmaktır. Oysa sorular giderek "neden" sorusuna kayıyor:

• "Fındık nerede yetişir?" değil, "Fındık üretiminin Doğu Karadeniz'de yoğunlaşmasının nedeni nedir?"
• "En yağışlı yer neresi?" değil, "Rize'nin en fazla yağış almasının nedeni nedir?"

Bu yüzden her bilgiyi bir nedene bağlamak gerekir. Çay neden sadece Rize çevresinde yetişir? Çünkü yıl boyu yağış ve asitli toprak ister. Bu cevabı bilen aday, sorunun hangi biçimde geldiğinden bağımsız olarak çözer.

Kurulması gereken bağlantılar

Coğrafyada bilgiler birbirine bağlıdır. Birkaç örnek:

Dağların uzanışı → ulaşım → nüfus. Karadeniz'de dağlar kıyıya paralel uzanır, bu yüzden iç kesime ulaşım zordur, bu yüzden nüfus kıyıda toplanır.

İklim → bitki örtüsü → toprak. Akdeniz'de yaz kuraklığı vardır, bu yüzden maki görülür, bu yüzden orman ancak belirli bir yükseltiden sonra başlar.

Eğim → akarsu hızı → enerji potansiyeli. Türkiye'de arazi engebelidir, akarsular hızlı akar, hidroelektrik potansiyeli yüksektir.

Bu zincirleri kurabiliyorsan tek tek ezberlemene gerek kalmaz.

Harita üzerinden çalış

Coğrafya sorularının önemli kısmı konum bilgisine dayanır. Bir ilin hangi bölgede olduğunu, komşularını ve öne çıkan ürününü bilmek doğrudan soru çözer.

Bunu liste hâlinde ezberlemek zordur; harita üzerinde görerek öğrenmek çok daha kalıcıdır. Türkiye haritası oyunuyla 81 ili bulurken her ilin madenini, ürününü ve tarihî yerlerini de görebilirsin.

Sık karıştırılan ayrımlar

İç kuvvet ↔ dış kuvvet. Volkanik dağ iç kuvvet ürünüdür; peribacası, falez ve delta dış kuvvet ürünüdür.

Göl kökenleri. Van volkanik set, Beyşehir tektonik, Meke krater, Uzungöl heyelan set gölüdür.

Matematik konum ↔ özel konum. Yerel saat farkı ve mevsimler matematik konumla; üç tarafın denizlerle çevrili olması özel konumla ilgilidir.

Aritmetik ↔ tarımsal nüfus yoğunluğu. Biri tüm yüz ölçümüne, diğeri yalnızca tarım alanına bölünür.

Ölçüm

Her konuyu bitirdikten sonra o konunun testini çöz. Coğrafya testlerinde konular ayrı ayrı duruyor; test sonunda hangi başlıkta eksik olduğunu görebilirsin.

18 sorunun 15'ini almak, düzenli çalışan bir aday için ulaşılabilir bir hedeftir.